Een grijze ijsmaan met een opvallend roodbruine vlek rond de noordpool. Over het midden loopt een lange gordel van kloven.
Charon in cijfers
De meeste manen zijn veel kleiner dan hun planeet. Onze maan is ongeveer een kwart zo breed als de aarde. Charon is ongeveer half zo breed als Pluto. Geen enkele andere maan is zo groot vergeleken met het hemellichaam waar hij omheen draait.
| Eigenschap | Charon | Pluto |
|---|---|---|
| Doorsnede | 1.212 km | 2.377 km |
| Onderlinge afstand | Ongeveer 19.600 km | |
| Eén rondje / één dag | 6,4 dagen | 6,4 dagen |
| Oppervlak | Vooral waterijs | Stikstof-, methaan- en waterijs |
| Atmosfeer | Geen | Heel dun, vooral stikstof |
Ter vergelijking: 19.600 kilometer is ongeveer een twintigste van de afstand tussen de aarde en onze maan.
Een bobbel op een foto
Charon werd in juni 1978 ontdekt door James Christy en Robert Harrington van de Amerikaanse marinesterrenwacht. Ze zochten helemaal niet naar een maan: ze wilden de baan van Pluto nauwkeuriger bepalen. Op een paar foto’s zag Christy dat het vlekje van Pluto een kleine bobbel had, die steeds op een andere plek zat. Die bobbel was een maan.
Christy noemde hem naar Charon, de veerman uit de Griekse mythen die de zielen over de rivier naar de onderwereld bracht, het rijk van de god Pluto. Er zat ook een knipoog in: de eerste letters lijken op de naam van zijn vrouw, Charlene.
Dankzij Charon konden sterrenkundigen voor het eerst uitrekenen hoe zwaar Pluto is. Pluto bleek veel lichter dan gedacht: maar ongeveer een zesde van de massa van onze maan.
Een dans voor twee
Omdat Charon zo groot is, draait hij niet zomaar om Pluto heen. Ze draaien samen om een gezamenlijk zwaartepunt dat in de lege ruimte tussen hen in ligt. Daarom noemen sommige wetenschappers ze een dubbele dwergplaneet.
Bovendien keren ze elkaar altijd dezelfde kant toe. Bij de aarde en onze maan geldt dat maar half: de maan laat ons altijd dezelfde kant zien, maar de aarde draait wel onder de maan door. Bij Pluto en Charon zitten ze allebei vast.
- Vanaf één kant van Pluto hangt Charon altijd stil op dezelfde plek aan de hemel.
- Vanaf de andere kant van Pluto zie je Charon nooit.
Een rode muts, gekregen van Pluto
Rond de noordpool van Charon ligt een opvallende roodbruine vlek. Wetenschappers denken dat die kleur van Pluto komt.
Pluto verliest steeds een beetje methaangas uit zijn dunne atmosfeer. Een deel daarvan komt op Charon terecht. Tijdens de lange poolwinter, die meer dan honderd jaar kan duren, bevriest het op de ijskoude pool. Zwak zonlicht en straling veranderen dat ijs heel langzaam in roodbruine stoffen. Zo kleurt de ene wereld de andere.
- Het zijn dezelfde soort stoffen die ook Pluto zijn bruinige kleur geven.
- De vlek kreeg de bijnaam Mordor, naar het donkere land uit In de ban van de ring.
Kloven groter dan de Grand Canyon
Over het midden van Charon loopt een gordel van enorme kloven en breuken. Sommige zijn ongeveer vier keer zo lang als de Grand Canyon in Amerika, en op plekken twee keer zo diep.
Hoe zijn ze ontstaan? Een veelgehoorde verklaring: Charon had vroeger misschien een oceaan van water onder het ijs. Toen die bevroor, zette het water uit, zoals een fles water in de vriezer kan barsten. Daardoor scheurde de korst open.
Ten zuiden van de kloven ligt een gladde vlakte met weinig kraters. Daar is waarschijnlijk ooit materiaal van binnenuit naar boven gekomen en heeft het oudere landschap bedekt.
Kun je Charon zelf zien?
Nee. Pluto zelf is al alleen te zien met een grote amateurtelescoop, als een zwak sterretje. Charon staat daar zo dicht naast dat ze voor gewone telescopen één puntje vormen. Pas met de Hubble-ruimtetelescoop en grote sterrenwachten werden ze als twee aparte lichtpuntjes zichtbaar.
De mooiste beelden zijn die van New Horizons, die op 14 juli 2015 langs Pluto en Charon vloog. Op de pagina over Pluto lees je meer over die missie.
Charon is de grootste maan van Pluto en bijna half zo groot. Samen draaien ze om een punt tussen hen in, en ze keren elkaar altijd dezelfde kant toe. Charon heeft een roodbruine noordpool, gekleurd door gas van Pluto, en kloven die groter zijn dan de Grand Canyon.
Veelgestelde vragen over Charon
Is Charon een maan of een dwergplaneet?
Officieel is Charon een maan van Pluto. Omdat ze samen om een punt tussen hen in draaien, noemen sommige wetenschappers het paar wel een dubbele dwergplaneet. Daar is geen officiële afspraak over.
Heeft Pluto nog meer manen?
Ja, nog vier kleine: Nix, Hydra, Kerberos en Styx. Ze zijn maar tientallen kilometers groot en draaien verder weg om Pluto en Charon samen.
Hoe koud is het op Charon?
Ongeveer −220 °C. Charon heeft geen atmosfeer die warmte vasthoudt.
Hoe spreek je Charon uit?
In het Nederlands meestal als "CHA-ron", met de ch van "chaos". Ontdekker James Christy zelf sprak het uit als "SHA-ron", naar zijn vrouw Charlene.
Hoe ver is het van Charon naar Pluto?
Ongeveer 19.600 kilometer. Met een auto die 100 kilometer per uur rijdt, ben je er in ruim acht dagen, als er een weg was.
Bronnen en verder lezen
Deze uitleg is zelfstandig geschreven in eenvoudige Nederlandse taal. De feiten over grootte, afstand, ontdekking en de New Horizons-missie zijn gecontroleerd aan de hand van informatie van NASA.
Laatst inhoudelijk gecontroleerd: 7 november 2026.