Wat zie je meteen?
Je kijkt naar de verre buitenkant van het zonnestelsel: een gebied met ijs, steen en kleine werelden.
Lees verder per wereld
Elke kaart opent een eigen pagina over die wereld.
De vijf dwergplaneten op een rij
De Internationale Astronomische Unie erkent officieel vijf dwergplaneten. AE staat voor astronomische eenheid: de afstand van de aarde tot de zon, 150 miljoen kilometer.
| Naam | Doorsnede | Waar? | Gemiddelde afstand tot de zon | Ontdekt |
|---|---|---|---|---|
| Ceres | 940 km | Planetoïdengordel | 2,8 AE | 1801 |
| Pluto | 2.377 km | Kuipergordel | 39 AE | 1930 |
| Eris | 2.326 km | Verstrooide schijf, voorbij de Kuipergordel | 68 AE | 2005 |
| Haumea | Ongeveer 1.600 km (langgerekt) | Kuipergordel | 43 AE | 2004–2005 |
| Makemake | Ongeveer 1.430 km | Kuipergordel | 46 AE | 2005 |
Ter vergelijking: onze maan is 3.474 kilometer breed. Alle dwergplaneten zijn dus kleiner dan onze maan.
Ceres: de dwergplaneet dichtbij
De enige dwergplaneet die niet ver weg staat, is Ceres. Hij draait tussen Mars en Jupiter, in de planetoïdengordel, en is daar veruit het grootste object. De Italiaanse sterrenkundige Giuseppe Piazzi ontdekte Ceres op 1 januari 1801. Een halve eeuw lang stond Ceres in de boeken als planeet, totdat er steeds meer vergelijkbare objecten werden gevonden. Precies wat later ook met Pluto gebeurde.
Van 2015 tot 2018 draaide de NASA-sonde Dawn om Ceres. Die vond heldere witte vlekken in een krater: zoutafzettingen van water dat van onderen naar boven was gekomen. Diep onder het oppervlak zit misschien nog steeds zout water.
Met een verrekijker is Ceres soms te vinden als een zwak sterretje, maar je hebt een goede sterrenkaart nodig.
Zijn er meer dwergplaneten?
Vrijwel zeker. Sterrenkundigen kennen tientallen objecten die mogelijk rond genoeg zijn, zoals Gonggong, Quaoar en Sedna. Maar ze zijn zo klein en ver weg dat lastig te meten is of ze echt rond zijn. Daarom zijn ze nog niet officieel erkend. Sommige wetenschappers schatten dat er in het buitenste zonnestelsel uiteindelijk honderd of meer dwergplaneten kunnen zijn.
Wat maakt een wereld een dwergplaneet?
Een dwergplaneet draait om de zon, is door zijn eigen zwaartekracht bijna rond geworden en is geen maan. Het verschil met een gewone planeet is dat een dwergplaneet haar baanomgeving niet heeft vrijgemaakt van andere vergelijkbare objecten.
Pluto is het bekendste voorbeeld. Eris, Haumea en Makemake bewegen ver buiten Neptunus in de Kuipergordel of in het verspreide deel daarvan. Ceres bevindt zich juist in de planetoïdengordel tussen Mars en Jupiter. Hun banen en oppervlakken verschillen sterk, maar allemaal helpen ze ons begrijpen hoe restmateriaal uit de vorming van het zonnestelsel is bewaard gebleven.
Koude werelden met eigen kenmerken
Op grote afstand van de zon zijn ijssoorten belangrijk. Stikstof, methaan en water kunnen daar als ijs op het oppervlak liggen. Sommige dwergplaneten hebben manen, dunne atmosferen of aanwijzingen voor geologische activiteit. De meeste zijn te klein en te ver weg om eenvoudig vanaf de aarde te onderzoeken.
Bronnen: NASA – Dwarf planets, NASA – Ceres en IAU – Pluto and the Developing Landscape of Our Solar System. Laatst inhoudelijk gecontroleerd: 7 november 2026.