Een bruinige, koude wereld met een groot licht gebied in de vorm van een hart. Dat hart bestaat uit bevroren stikstof.
Pluto in cijfers
Pluto is kleiner dan je misschien denkt. Hij is kleiner dan onze maan en zelfs kleiner dan Europa, een maan van Jupiter.
| Eigenschap | Pluto | Aarde |
|---|---|---|
| Doorsnede | 2.377 km | 12.742 km |
| Gemiddelde afstand tot de zon | 5,9 miljard km | 150 miljoen km |
| Zonlicht onderweg | Ongeveer 5,5 uur | 8 minuten |
| Eén jaar duurt | 248 aardse jaren | 365 dagen |
| Eén dag duurt | Ruim 6 aardse dagen | 24 uur |
| Temperatuur | Ongeveer −230 °C | Gemiddeld +15 °C |
Sinds de ontdekking in 1930 heeft Pluto nog geen enkel rondje om de zon afgemaakt. Dat gebeurt pas in het jaar 2178.
Waarom is Pluto geen planeet meer?
Na de ontdekking in 1930 gold Pluto als de negende planeet. Maar vanaf 1992 vonden sterrenkundigen steeds meer ijzige werelden in hetzelfde gebied, voorbij Neptunus. In 2005 vonden ze Eris, die ongeveer even groot is als Pluto. Moest Eris dan de tiende planeet worden? En al die andere ook?
In 2006 besloot de Internationale Astronomische Unie dat een planeet aan drie eisen moet voldoen:
- Hij draait om de zon. Pluto: ja.
- Hij is zo zwaar dat zijn eigen zwaartekracht hem rond maakt. Pluto: ja.
- Hij heeft zijn baan schoongeveegd: hij is de baas in zijn eigen buurt. Pluto: nee. Hij deelt zijn omgeving met duizenden andere objecten in de Kuipergordel.
Daarom heet Pluto nu een dwergplaneet. Pluto zelf is niet veranderd, alleen de manier waarop we hem indelen. Niet iedereen is het met die keuze eens: sommige wetenschappers vinden nog steeds dat Pluto een planeet is.
Het hart van Pluto
Het lichte hart is ongeveer 1.600 kilometer breed: verder dan hemelsbreed van Amsterdam naar Rome. De linkerhelft heet Sputnik Planitia. Het is een enorme vlakte van bevroren stikstof.
Dat stikstofijs is zacht en stroomt heel langzaam, zoals een gletsjer. Er zitten geen kraters in, dus dit landschap is jong en verandert nog steeds. Rondom liggen bergen van waterijs, tot ongeveer drie kilometer hoog. Bij −230 °C is waterijs zo hard als steen.
- Pluto heeft een heel dunne atmosfeer, vooral van stikstof.
- New Horizons zag zelfs dunne lagen nevel boven het oppervlak.
Waar ligt Pluto?
Pluto ligt in de Kuipergordel, een brede zone met ijzige objecten voorbij Neptunus. Zijn baan is uitgerekt en staat scheef ten opzichte van de banen van de planeten.
Soms komt Pluto zelfs dichter bij de zon dan Neptunus. Tussen 1979 en 1999 was Neptunus daardoor de verste planeet. Botsen doen ze nooit: Neptunus draait precies drie keer om de zon terwijl Pluto er twee keer omheen gaat, en dat ritme houdt ze altijd ver uit elkaar.
- Gemiddeld 39 keer zo ver van de zon als de aarde.
- Vanaf Pluto lijkt de zon een heel fel sterretje.
Pluto en Charon: een dans voor twee
Charon is ongeveer half zo groot als Pluto. Daardoor draait niet alleen Charon om Pluto, maar draaien ze samen om een punt dat tussen hen in ligt, in de lege ruimte. Daarom noemen sommige wetenschappers ze een dubbele dwergplaneet.
Pluto en Charon keren elkaar altijd dezelfde kant toe. Vanaf de ene kant van Pluto hangt Charon dus altijd stil op dezelfde plek aan de hemel. Vanaf de andere kant zie je Charon nooit.
- Pluto heeft nog vier kleine manen: Nix, Hydra, Kerberos en Styx.
- Ze zijn genoemd naar figuren uit de Griekse onderwereld, net als Pluto zelf.
New Horizons: de eerste keer van dichtbij
Lange tijd was Pluto niet meer dan een wazig vlekje, zelfs voor de Hubble-ruimtetelescoop. Daarom stuurde NASA in 2006 de sonde New Horizons op weg. De reis duurde negen jaar.
Op 14 juli 2015 vloog New Horizons op ongeveer 12.500 kilometer langs Pluto. Omdat de sonde zo ver weg was, duurde het meer dan een jaar om alle foto's en metingen naar de aarde te sturen. Pas toen werd duidelijk hoe gevarieerd Pluto is: gletsjers, bergen, nevel en misschien zelfs een oceaan diep onder het ijs.
New Horizons vloog daarna verder de Kuipergordel in en bezocht in 2019 nog het kleine object Arrokoth.
Kun je Pluto zelf zien?
Niet met je ogen en ook niet met een verrekijker. Pluto is honderden keren te zwak. Je hebt een telescoop van minstens 20 tot 25 centimeter doorsnede nodig, een heel donkere hemel en een goede sterrenkaart. Zelfs dan zie je alleen een piepklein sterretje, dat je pas herkent doordat het na een paar nachten iets is verschoven.
Dat is ook precies hoe Pluto ontdekt werd. In 1930 vergeleek de 24-jarige Clyde Tombaugh foto's van dezelfde stukjes hemel, gemaakt met een paar dagen ertussen. Eén stipje was verschoven. Dat was Pluto. De naam werd bedacht door Venetia Burney, een meisje van elf uit Engeland.
Pluto is een kleine, ijzige dwergplaneet in de Kuipergordel, kleiner dan onze maan. Sinds 2006 heet hij geen planeet meer, omdat hij zijn baan deelt met veel andere objecten. In 2015 liet New Horizons zien dat Pluto een groot hart van stikstofijs heeft, met bergen en langzaam stromende gletsjers.
Veelgestelde vragen over Pluto
Kan Pluto ooit weer een planeet worden?
Alleen als de Internationale Astronomische Unie de regels verandert. Daar wordt nog weleens over gediscussieerd, maar er is geen besluit.
Is de hond Pluto naar de dwergplaneet vernoemd?
Waarschijnlijk wel. De tekenfilmhond kreeg zijn naam in 1931, een jaar na de ontdekking, toen Pluto veel in het nieuws was.
Heeft Pluto een oceaan?
Misschien. Metingen van New Horizons wijzen erop dat er diep onder het ijs nog vloeibaar water kan zitten. Dat is niet zeker.
Hoe ver is het naar Pluto?
Gemiddeld 5,9 miljard kilometer. Een auto die 100 km per uur rijdt, zou er meer dan 6.000 jaar over doen.
Is Pluto de grootste dwergplaneet?
Pluto is de grootste in doorsnede. Eris is iets kleiner, maar wel iets zwaarder.
Bronnen en verder lezen
Deze uitleg is zelfstandig geschreven in eenvoudige Nederlandse taal. De feiten over grootte, afstand, temperatuur, manen en de New Horizons-missie zijn gecontroleerd aan de hand van informatie van NASA en de IAU.
- NASA – Pluto
- NASA – Pluto: Facts
- NASA – New Horizons
- IAU – Pluto and the Developing Landscape of Our Solar System
Laatst inhoudelijk gecontroleerd: 7 november 2026.