Een roodbruine, koude wereld. De kleur komt waarschijnlijk van stoffen die ontstaan als zonlicht en straling heel lang op methaanijs inwerken.
Makemake in cijfers
Makemake is ongeveer twee derde zo groot als Pluto en staat net iets verder van de zon.
| Eigenschap | Makemake | Pluto |
|---|---|---|
| Doorsnede | Ongeveer 1.430 km | 2.377 km |
| Gemiddelde afstand tot de zon | 46 AE (6,8 miljard km) | 39 AE (5,9 miljard km) |
| Eén jaar duurt | 305 aardse jaren | 248 aardse jaren |
| Eén dag duurt | 22,5 uur | Ruim 6 aardse dagen |
| Kleur | Roodbruin | Bruinig, met een licht hart |
| Manen | 1 | 5 |
Opvallend: een dag op Makemake duurt bijna even lang als een dag op aarde.
Ontdekt met Pasen
Op 31 maart 2005, een paar dagen na Pasen, vonden Mike Brown, Chad Trujillo en David Rabinowitz op foto’s van de Palomar-sterrenwacht een heldere, langzaam bewegende stip. Het was hetzelfde team dat dat jaar ook Eris bekendmaakte. Omdat de vondst zo kort na Pasen was, noemden ze het object onder elkaar Easterbunny: de Paashaas.
Voor de officiële naam zochten ze iets dat bij Pasen paste. Ze kwamen uit bij Paaseiland, het eiland in de Stille Oceaan dat op paaszondag 1722 werd bereikt door de Nederlandse ontdekkingsreiziger Jacob Roggeveen. Makemake is in de verhalen van de bewoners, de Rapanui, de schepper van de mensheid en de god van vruchtbaarheid.
Makemake is vrij helder voor een object in de Kuipergordel. Het is eigenlijk vreemd dat hij niet eerder werd ontdekt. Dat komt doordat zijn baan ongeveer 29 graden scheef staat. Hij stond daardoor ver buiten de smalle strook langs de hemel waar sterrenkundigen vooral naar nieuwe objecten zochten.
Een korst van methaanijs
Het oppervlak van Makemake is bedekt met bevroren methaan en ethaan. Op aarde zijn dat gassen: methaan is aardgas. Maar zo ver van de zon is het zo koud dat ze hard ijs worden. Misschien liggen er zelfs korrels methaanijs van ongeveer een centimeter groot, als grove hagel.
Zonlicht en straling veranderen het ijs heel langzaam in ingewikkelde roodbruine stoffen. Daardoor heeft Makemake dezelfde tint als delen van Pluto. Op Pluto ligt naast methaan ook veel stikstofijs, op Makemake veel minder.
- Makemake weerkaatst veel licht: daarom is hij zo helder.
- Er is nooit een ruimtesonde bij geweest.
Waarom heeft Makemake geen lucht?
In 2011 schoof Makemake precies voor een ster langs. Sterrenkundigen keken nauwkeurig hoe het licht van die ster verdween. Het ging in één keer uit en weer aan. Als Makemake een atmosfeer had gehad, zoals Pluto, zou het licht langzaam zijn vervaagd.
Makemake heeft dus op dit moment geen echte atmosfeer. Misschien ontstaat er een heel dunne laag gas, vooral stikstof, wanneer hij in zijn baan het dichtst bij de zon komt en het ijs een beetje kan verdampen.
Een maan die zich verstopte
Jarenlang leek Makemake geen maan te hebben. Pas in 2016 vond de Hubble-ruimtetelescoop er toch een, op foto’s uit 2015. Het is een kleine, heel donkere maan, ongeveer zo zwart als houtskool, terwijl Makemake zelf heel helder is. Daardoor viel hij weg in de gloed van Makemake. Hij heeft nog geen officiële naam, alleen de bijnaam MK2.
Dankzij de maan kunnen wetenschappers in de toekomst uitrekenen hoe zwaar Makemake precies is, zoals dat bij Eris en Pluto ook lukte.
Kun je Makemake zelf zien?
Niet met het blote oog of een verrekijker. Na Pluto is Makemake wel het helderste object in de Kuipergordel. Met een grote amateurtelescoop en een gevoelige camera is hij vast te leggen als een zwak stipje, dat je herkent doordat het na een paar nachten is verschoven. Daarvoor heb je een nauwkeurige sterrenkaart nodig. Makemake staat in deze jaren in het sterrenbeeld Hoofdhaar, hoog aan de lentehemel.
Makemake is een roodachtige dwergplaneet in de Kuipergordel, bedekt met methaanijs. Hij werd vlak na Pasen 2005 ontdekt en kreeg zijn naam van een god van Paaseiland. Makemake heeft geen echte atmosfeer, maar wel een kleine, donkere maan die pas in 2016 werd gevonden.
Veelgestelde vragen over Makemake
Hoe spreek je Makemake uit?
Als "MAH-ke-MAH-ke", met de klemtoon op elke "MAH". De a klinkt als in "dak", de e als in "bed".
Wat heeft Makemake met Nederland te maken?
De naam komt van Paaseiland, het eiland dat op paaszondag 1722 werd bereikt door de Nederlander Jacob Roggeveen. Hij gaf het eiland ook zijn naam.
Is Makemake de kleinste dwergplaneet?
Nee. Van de vijf officiële dwergplaneten is Ceres de kleinste, met ongeveer 940 kilometer.
Hoe koud is het op Makemake?
Ongeveer −240 °C. Dat is koud genoeg om methaan en ethaan te laten bevriezen.
Waarom heet de maan MK2?
Omdat hij nog geen officiële naam heeft. MK2 is een bijnaam van de ontdekkers. Het officiële nummer is een lange code met het jaartal 2015.
Bronnen en verder lezen
Deze uitleg is zelfstandig geschreven in eenvoudige Nederlandse taal. De feiten over grootte, afstand, oppervlak, maan en ontdekking zijn gecontroleerd aan de hand van informatie van NASA en de IAU.
- NASA – Makemake
- NASA – Dwarf planets
- IAU – Pluto and the Developing Landscape of Our Solar System
- NASA – Kuiper Belt
Laatst inhoudelijk gecontroleerd: 7 november 2026.